Tam Sayılardan Rasyonel Sayılara-Tam Sayılarla Çarpma ve Bölme İ
28 09 2011

Tam Sayılardan Rasyonel Sayılara-Tam Sayılarla Çarpma ve Bölme İ

TAM SAYILARDA ÇARPMA İŞLEMİ
(+2).(+5)=(+10) ; (+2).(-5)=(+10)
Aynı işaretli iki sayının çarpımı
(+2).(-5)=(-10) ; (-2)+5)=(-10)
Ters işaretli iki tam sayıyı çarpmak için sayıların mutlak değerleri çarpılır ve çarpımın önüne (-) işareti yazılır.
Özetlersek, aynı işaretli tam sayıların çarpımı pozitif, ters işaretli sayıların çarpımı negatif bir tam sayıdır.
TAMSAYILARDA ÇARPMA İŞLEMİNDE 1’İN ETKİSİ
Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz.

a)(+1).(+7)=(+7).(+1)=(+7)’dır.
b)(+1).( -9)=(-9).(+1)=(-9) ‘dur.
c)(+1).0=0.(+1)=0’dır
Herhangi bir sayının (+1) tam sayısı ile çarpımı o tam sayının kendisidir.
+1 sayısı tam sayılar kümesinde etkisiz elemandır.
TAM SAYILAR KÜMESİNDE 0’IN ETKİSİ
Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz.

a)0.(+5)=(+5).0=0’dır
b)0.(-4)=(-4).0=0 dır.
Yukarıdaki örneklerde olduğu gibi, herhangi bir tam sayının 0 (sıfır) ile çarpımı 0’dır.
Tam sayılar kümesinde 0 çarpma işlemine göre yutan elemandır.

ÜÇ VEYA DAHA FAZLA SAYININ ÇARPIMINI BULMAK

1) (+3).(-4).(+5)= işleminin yapılışını inceleyiniz.

(+3).(-4).(+5)=[(+3).(-4)].(+5)
=(-12).(+5)
= (-60)
Aynı işlemi bir de aşağıda olduğu gibi yapalım.

(+3).(-4).(+5)=(+3).[(-4).(+5)]
=(+3).(-20)
=(-60)
2) (+2).(-3).(+5).(-5)= işleminin yapılışını inceleyiniz.

(+2).(-3).(+5).(-5)=[(+2).(-3)].[(+5).(-5)]
=(-6).(-25)
= -150
Aynı işlemi birde aşağıda olduğu gibi değişik gruplandırma ile yapalım

(+2).(-3).(+5).(-5)=[(+2).(+5)].[(-3).(-5)]
=(+10).(-15)
=(-150)
Üç veya daha fazla tam sayıyı değişik gruplandırmadır yaparak çarparsak, çarpım değişmez.

TAM SAYILAR KÜMESİNDE BÖLME İŞLEMİ

Bölme Kavramı:
1) (+5).(-3)=(-15) olduğunu tam sayıların çarpımına ait kuraldan biliyoruz.Şimdi,
(+5).n=(-15) eşitliğini sağlayan n sayısını bulalım Başka bir deyişle, (+5) ile çarpıldığında (-15) tam sayısını veren sayıyı bulacağız.
n=(-3) olduğunu hemen akıldan söyleyebiliriz.
Bu eşitliği sağlayan n=(-3) tam sayısına (-15) tam sayısının (+5) tam sayısına bölümü denir ve
n=(-15)+5)=(-3) biçiminde gösterilir.
Bu işlemde (-15)’e bölünen, (+5)’e bölen, (-3)’e bölüm denir.
Negatif bir sayının pozitif bir sayıya bölümü negatif bir sayıdır.
Kalansız bir bölme işleminde her zaman;
Bölünen=bölen . bölüm eşitliği doğru olur.
2) Şimdi de (+24)-4) bölme işlemini yapalım.Bu bölme işleminin sonucunu bulmak için (-4)ile çarpıldığında (+24) sayısını veren sayıyı bulmalıyız.
(-6).(-4)=+24 olduğuna göre;
(+24)-4)=(-6)
Bu örnekte olduğu gibi pozitif bir sayının negatif bir sayıya bölümü negatif bir sayıdır.
3) Yukarıdaki bölme işlemlerinde olduğu gibi düşünülürse;
(+28)+7)=(+4)tür çünkü (+4).(+7)=(+28)
(-28)-7)=(+4)tür çünkü (+4).(-7)=(-28)
Aynı işaretli iki sayının bölümü pozitiftir.
Özetlersek; aynı işaretli iki sayının bölümü pozitif(+), Ters işaretli iki sayının bölümü negatif(-)tir.
Tamsayıların (+1)ve (-1) Sayıları ile Bölme İşlemi
1)(+8)+1)=(+8)dirÇünkü (+1).(+8)=(+8)dır.
(-7)-1)=(-7)dır.Çünkü (-1).(-7)=(-7)dır.
Bir tam sayının (+1) sayısına bölümü o tam sayının kendisidir.
Bu özelik bütün tam sayılar için doğrudur.
2)(-6)-1)=(-6)dır.Çünkü, (-1).(-6)=(-6)dır.
(-9)-1)=(-9)dur.Çünkü, (-1).(-9)=(-9)dur.
Bir tam sayının (-1) sayısına bölümü, o tam sayının toplama işlemine göre tersidir.
Sıfır Sayısı ve Bölme İşlemi:
1) 0+4) işleminin sonucunu bulalım.
(+4).0= olduğundan 0+4)=0dır.
2) 0-7) işleminin sonucunu bulalım.
(-7).0=0 olduğundan 0-7)=0 dır.Sıfırın, sıfırdan farklı bir tam sayıya bölümü sıfırdır.
3)(+8):0 işleminin anlamı yoktur.Çünkü hiç bir sayının 0 ile çarpımı (+8) sayısına eşit değildir.
4)0:0 işleminin de anlamı yoktur.Çünkü her tam sayının 0 ile çarpımı sıfıra eşittir.Bunun için 0:0 bölmesinin belli bir değeri yoktur.
Sonu Sıfırlı Tam Sayıları 10 ve 10 un Kuvvetlerine Kısa Yoldan Bölme:
1) a)(+370)+10)=+37
b)(-8200)+100)=-82
c)(+35000)+1000)=+35 olur.
2) a)(+400)-10)=(-40)
b)(-7300)-100)=+73
c)(+80000)+10000)=(-8) olur.
Sonu sıfırlı tam sayıları 10,100,1000,... ile kısa yoldan bölmek için bölünenin sonundan sıra ile 1,2,3,... sıfır sileriz.
Örnekler
1)a) (-12)-3)=+4 b)(+75)+3)=+25
c)(-48)+8)=(-6) d)(+126)-7)=(-18)
2)[(-36)+4)]:[(+9)-3)]=(-9)-3)
=(+3)
Çözümlü Örnekler
1) Aşağıdaki bölme işlemlerini yapınız.

a)(+21)+7)=(+3) b)(+35)-5)=(-7)
c)(-24)-8)=+3 c)(-25)+5)=(-5)
2) Aşağıdaki bölme işlemlerini yapınız.

a)0+7)=0 b)0-8)=0
c)0:0=belirsizdir.Bölüm yoktur.
d)(+6):0= sıfıra bölüm tanımsızdır.Bölüm yoktur.
3)Aşağıdaki bölme işlemlerini yapalım.

a)(+15)+1)=(+15) b)(-45)+1)=(-45)
c)(+1)+1)=(+1) d)(-1)+1)=(-1)
4)Aşağıdaki eşitliklerde, yerine yazılacak sayıları bulunuz.
a) +7)=(+5) c) -3)=(+7)
b)(+12): =(-4) d)(+8)-2)=

Çözümler:
a) =(+7).(+5)=35 b) =(+7).(-3)=(-21)
c) =(+12)-4)=(3) c) =(+8)-2)=(-4)

593
0
0
Yorum Yaz

Eğitim ve Ögretim Ödev